NGỮ VĂN 9
NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG NGÀY QUỐC TẾ PHỤ NỮ 8-3-2010.
Kính chào các thầy giáo, cô giáo cùng toàn thể các em học sinh lớp 9A.
Người thực hiện: HÀ ĐỨC THỤ
Trường phổ thông DTNTYên Lập-Phú Thọ

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu hỏi: §äc thuéc lßng bµi th¬ “Mïa xu©n nho nhá”
cña Thanh H¶i? Nªu tóm tắt hiểu biết của em về nhà thơ Thanh Hải và hoµn c¶nh ra ®êi cña bµi th¬ ?
Nhà thơ Thanh Hải (1930-1980) quê ở huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên ? Huế. Ông hoạt động văn nghệ trong suốt những năm kháng chiến chống Pháp rồi chống Mỹ và là một trong số những cây bút có công xây dựng nền văn học cách mạng ở miền Nam thời kỳ đầu.
Tác giả đã vi?t b�i tho khi dang n?m trờn giu?ng b?nh, v�o thỏng 11 - 1980 tru?c khi ụng qua d?i.
YÊU CẦU TRẢ LỜI
- Hữu Thỉnh -
BÀI MỚI
TIẾT 121
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu

Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi
Hữu Thỉnh
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
*Tác giả:
Hữu Thỉnh
Nêu những hiểu biết của em về tác giả Hữu Thỉnh?
Hữu Thỉnh Sinh ngµy 15 - 02 -1942. Quª: huyÖn Tam D­¬ng tØnh VÜnh Phóc.
- 1963: NhËp ngò vµ b¾t ®Çu s¸ng t¸c.
- Lµ nhµ th¬ tr­ëng thµnh trong cuéc kh¸ng chiÕn chèng Mü.
- Ông lµ Tæng th­ kÝ héi nhµ v¨n ViÖt Nam.
Hữu Thỉnh được tặng nhiều giải thưởng:
+ Giải nhất cuộc thi thơ báo văn nghệ năm 1976
+ Giải thưởng hội nhà văn Việt Nam năm 1980 và 1995.
+ Giải thưởng văn học ASEAN năm 1999.
+ Giải thưởng nhà nước năm 2000.
???
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
*Tác giả:
Hữu Thỉnh
+ Thư mùa đông (1984).
M?t s? t?p tho n?i ti?ng
+ Từ chiến hào đến thành phố (1985).
+ Trường ca biển...
???
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
*Tác giả: Hữu Thỉnh Sinh ngµy 15 - 02 -1942. Quª: huyÖn Tam D­¬ng tØnh VÜnh Phóc.
*Tác phẩm: SANG THU
Hữu Thỉnh
- Sáng tác gần cuối năm 1977 in trong tập Từ chiến hào đến thành phố.
Nêu những hiểu biết của em về hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
- Thể thơ: 5 chữ
- Phương thức biểu đạt: Miêu tả+Biểu cảm
Cho biết thể thơ và phương thức biểu đạt nào?
3 do?n.
Tín hiệu báo thu về (khổ 1).
Quang cảnh đất trời sang thu (khổ 2).
Biến đổi trong lòng cảnh vật (khổ 3).
2. Bố cục:
+ Đ1:
+ Đ2:
+ Đ3:
Xác định bố cục và nội dung chính từng phần?
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
Hữu Thỉnh
3 do?n.
2. Bố cục:
II- PHÂN TÍCH VĂN BẢN
1. Cảnh đất trời sang thu.
“Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về…”
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
? Sự biến đổi của đất trời
sang thu được Hữu Thỉnh cảm
nhận bắt đầu từ đâu ?
- Cảm nhận của đất trời sang thu bắt đầu từ hương ổi; ngọn gió se; suong chựng chỡnh.
? Em hiểu như thế nào về các
dấu hiệu này?Tác giả nhận các
dấu hiệu này bằng giác quan gì.
+"Hương ổi": Sự cảm nhận bằng
khứu giác mùi thơm của ổi lan toả
trong không gian (cây ổi, quả ổi
rất quen thuộc, gắn bó với người
dân làng quê miền Bắc, đã đi vào
các tác phẩm văn nghệ)
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
Hữu Thỉnh
3 do?n.
2. Bố cục:
II- PHÂN TÍCH VĂN BẢN
???
1. Cảnh đất trời sang thu.
“Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về…”
- Cảm nhận của đất trời sang thu bắt đầu từ hương ổi ;gió se; suong chựng chỡnh, b?ng,hỡnh nhu.
+"Gió se" cảm nhận bằng xúc giác, gió hơi lạnh
?Tác giả nhận các dấu hiệu: Huong ?i,Giú se, suong chựng chỡnh, này bằng giác quan gì.
+"Hương ổi": Sự cảm nhận bằng khứu giác mùi thơm của ổi lan toả trong không gian
+"Sương chùng chình": Cảm nhận bằng thị giác, sương bay cố ý chậm lại, bay nhẹ
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
Hữu Thỉnh
3 do?n.
2. Bố cục:
II- PHÂN TÍCH VĂN BẢN
???
1. Cảnh đất trời sang thu.
“Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về…”
- Cảm nhận của đất trời sang thu bắt đầu từ hương ổi ;gió se; suong chựng chỡnh, b?ng, hỡnh nhu.
+"Bỗng" sự đột ngột, bất ngờ, có phần ngạc nhiên
+"Hình như": thành phần tình thái ?thể hiện sự cảm nhận của tác giả có một chút chưa thật rõ ràng, chưa thật chắc chắn vì còn ngỡ ngàng, ngạc nhiên.
? Các từ "Bỗng" "hình như" muốn diễn tả sự cảm nhận của tác giả như thế nào?
? Để thể hiện sự biến chuyển của đất trời sang thu, tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật đặc sắc nào. Phân tích tác dụng của các biện pháp nghệ thuật đó.
? Nghệ thuật: sử dụng từ láy, nhân hoá => Sự biến đổi của đất trời nơi làng quê khi mùa thu bắt đầu tới được cảm nhận bằng một tâm bồn nhạy cảm, gắn bó với cuộc sống nơi làng quê.
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
Hữu Thỉnh
3 do?n.
2. Bố cục:
II- PHÂN TÍCH VĂN BẢN
???
Cảnh đất trời sang thu.
2. Quang c?nh d?t tr?i ng? d?n
sang thu
…“Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu”…
? Đất trời sang thu được tác giả phát hiện qua những dấu hiệu nào khỏc n?a .
- Sông ? dềnh d�ng
- Chim ? vội vã
- đám mây ? Vắt nửa mình.
Vì sao tác giả viết: Sông dềnh dàng; Chim vội vã; Mây vắt nửa mình.
-"Sông. dềnh dàng": mùa thu sang nước sông bắt đầu cạn, chảy chậm lại.
- "Chim. vội vã" Sang thu trời lạnh dần, chúng phải gấp gáp làm tổ trỏnh rột
- "Đám mây. vắt nửa mình" ở đây là sự liên tưởng sáng tạo thú vị. Gợi hình ảnh đám mây mùa hạ còn sót lại, mỏng nhẹ, kéo dài trên bầu trời đã bắt đầu xanh trong của mùa thu.
? Tác giả đã sử dụng các BPNT đặc sắc nào để diễn tả sự biến đổi của đất trời sang thu?
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
Hữu Thỉnh
3 do?n.
2. Bố cục:
II- PHÂN TÍCH VĂN BẢN
???
Cảnh đất trời sang thu.
2. Quang c?nh d?t tr?i ng? d?n
sang thu
…“Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu”…
- Sông ? dềnh d�ng
- Chim ? vội vã
- đám mây ? Vắt nửa mình.
? Tác giả đã sử dụng các BPNT đặc sắc nào để diễn tả sự biến đổi của đất trời sang thu?
? Nghệ thuật: Nhân hoá, từ láy, đối lập, liên tưởng, tưởng tượng độc đáo.
?Sự cảm nhận tinh tế của tác giả trước cảnh đất trời đang ngả dần sang thu s? chuy?n d?ng tinh t? nh? nh�ng c?a d?t tr?i theo t?c d? chuy?n d?ng t? h? sang thu (cú cỏi ch?m, cỏi nhanh) nh? nh�ng m� rừ r?t .
?C?m nh?n c?a tỏc gi? v?
Quang c?nh d?t tr?i ng? d?n
sang thu?
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
Hữu Thỉnh
3 do?n.
2. Bố cục:
II- PHÂN TÍCH VĂN BẢN
???
1.Cảnh đất trời sang thu.
2.Quang c?nh d?t tr?i ng? d?n sang
thu.
3.Những biến chuyển trong lòng
cảnh vật.
…”Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm đã bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi”…
+ N¾ng: cßn nhiÒu nh­ng nh¹t dÇn
+ Mưa và sấm: đã vơi dần, bớt bất ngờ
+ Hµng c©y ®øng tuæi:c©y giµ, tõng tr¶i.
Nắng, mưa, sấm, hàng cây là ẩn dụ cho những thay đổi, vang động của cuộc đời, xã hội cũng là những thay đổi của tuổi đời sang thu, nghĩa là tuổi đời của con người đã từng trải.
? Em cã suy nghÜ g× vÒ c¸c h×nh ¶nh nắng, mưa, sấm, hàng cây?
? Từ đó em hiểu gì về con người trước lúc sang thu?
Từ những thay đổi của mùa thu thiên nhiên, liên tưởng đến những thay đổi của mùa thu đời người.
- Chấp nhận, bình tĩnh sống vì lòng tin
- Yêu thiên nhiên, đất nước, yêu con người.
Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Trên hàng cây đứng tuổi
Sấm cũng bớt bất ngờ
Thời tiết và thiên nhiên có thay đổi gì?
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
Hữu Thỉnh
3 do?n.
2. Bố cục:
II- PHÂN TÍCH VĂN BẢN
???
1.Cảnh đất trời sang thu.
2.Quang c?nh d?t tr?i ng? d?n sang
thu.
3.Những biến chuyển trong lòng
cảnh vật.
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu

Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi
Hữu Thỉnh
III-tổng kết.
Hãy nêu những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
- Thể thơ 5 chữ. Nhịp thơ chậm, âm điệu nhẹ nhàng.
- Nhiều từ có giá trị gợi tả, gợi cảm sâu sắc.
- Sự cảm nhận tinh tế, thú vị, gợi những liên tưởng bất ngờ.
- Hình ảnh chọn lọc mang nét đặc trưng của sự giao mùa hạ - thu
1. Nghệ thuật
2. Néi dung
Sự biến chuyển từ cuối hạ sang đầu thu đã được Hữu Thỉnh gợi lên bằng cảm nhận tinh tế, qua những hình ảnh giàu sức biểu cảm trong bài sang thu.
- Lòng yêu thiên nhiên tha thiết của nhà thơ Hữu Thỉnh.
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
Hữu Thỉnh
3 do?n.
2. Bố cục:
II- PHÂN TÍCH VĂN BẢN
???
1.Cảnh đất trời sang thu.
2.Quang c?nh d?t tr?i ng? d?n sang
thu.
3.Những biến chuyển trong lòng
cảnh vật.
III-tổng kết.
1. Nghệ thuật
2. Néi dung
IV- luyện tập
1. Đọc diễn cảm bài thơ.
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về

Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu

Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi
Hữu Thỉnh
2. Bài tập 2: Điền từ


Cảnh vật sang thu
Tâm hồn thi sĩ
Điền những từ, cụm từ dưới đây vào ô trống để hoàn chỉnh sơ đồ?
- Ngây ngất.
- Tín hiệu chớm thu.
Những biến đổi
âm thầm.
- Ngỡ ngàng
- Trời đất trở mình
- Ngẫm nghĩ
1
2
3
4
5
6
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
Hữu Thỉnh
3 do?n.
2. Bố cục:
II- PHÂN TÍCH VĂN BẢN
???
1.Cảnh đất trời sang thu.
2.Quang c?nh d?t tr?i ng? d?n sang
thu.
3.Những biến chuyển trong lòng
cảnh vật.
III-tổng kết.
1. Nghệ thuật
2. Néi dung
IV- luyện tập
1. Đọc diễn cảm bài thơ.
2. Bài tập 2: Điền từ
3.Tham khảo bài thơ sau đây và làm bài tập:
Chớm Thu

-Trần Đăng Khoa -
Sân trăng nghe đã dần phai
Lưa thưa vài hạt mưa ngoài hàng cây
Nghe trời trở gió heo may
Sáng ra vại nước rụng đầy hoa cau
?Bài thơ diễn tả cảm xúc của tác giả trước thời khắc nào trong năm:

A Mùa thu
B Mùa hạ
C Giao mùa giữa hạ sang thu.
D Mùa xuân.
C
Hương ổi, gió se, sương
Sông, chim, đám mây
Nắng, mưa, sấm, hàng cây
Kiến thức cơ bản của bài:
Hương ổi, gió se, sương
Sông, chim, đám mây
Nắng, mưa, sấm, hàng cây
Ngỡ ngàng.
Bâng khuâng.
Suy ngẫm.
Hồn thơ tinh tế, nhạy cảm, giàu cảm xúc.
Sang thu
Tính đa nghĩa của bài thơ
Sang thu
Thiên nhiên
Đất nước
Đời người
SANG THU
I- TIẾP XÚC VĂN BẢN
1. Đọc hiểu chú thích
Hữu Thỉnh
3 do?n.
2. Bố cục:
II- PHÂN TÍCH VĂN BẢN
???
1.Cảnh đất trời sang thu.
2.Quang c?nh d?t tr?i ng? d?n sang
thu.
3.Những biến chuyển trong lòng
cảnh vật.
III-tổng kết.
1. Nghệ thuật
2. Néi dung
IV- luyện tập
1. Đọc diễn cảm bài thơ.
2. Bài tập 2: Điền từ
3.Tham khảo bài thơ sau đây và làm bài tập:
1. Học thuộc bài thơ và nắm được giá trị về nội dung và nghệ thuật của bài.
2. Nêu cảm nhận của em về một hoặc hai hình ảnh thơ mà em yêu thích nhất.
3. Soạn bài Nói với con (SGK Trang 72; 73).Hoàn thiện bài viết tập làm văn
Hướng dẫn về nhà
Giờ học đã kết thúc!
Xin cảm ơn các
thầy giáo, cô giáo.
Chào tạm biệt các em!